Denizciler niçin ayaklanmışlardı? Bolşeviklere göre, onlar Rus mültecileri ve onların destekleyicileri olan Müttefik Devletler tarafından komplo yapmak üzere Batı’da eğitilen bir Beyaz Muhafızın ajanlarıydılar. Denizcilerin yandaşlarına göre ise, onlar, Bolşevik diktatörlüğe karşı Sovyet idealini
yeniden hayata geçirmek için mücadele eden ihtilalci kahramanlardı. Onların gözünde, ayaklanmanın bastırılması, Rusya’nın bir "işçi ve köylü devleti" olduğu efsanesini paramparça eden barbarca bir eylemdi. Dahası, Rusya
dışındaki çok sayıda Komünist, samimi bir kitle protestosunu böylesine kabaca bastıran bir yönetime olan inançlarını sorguladılar. Bu bağlamda, Kronstadt, hayal kırıklığına uğramış radikallerin hareketle olan bağlarını koparmalarına ve ideallerinin orijinal saflığına dönmelerine yol açan daha
sonraki olayların prototipini oluşturmuştu. Kulakların tasfiyesi, Büyük Temizlik, Nazi-Sovyet paktı, Kruşçev’in Stalin’i suçlaması bunların hepsi, devrimin ihanete uğradığına inanan parti üyelerinin ve taraftarlarının parti saflarından ayrılmalarına yol açtı. "Ne ki, denek taşı Kronstadt’dı," diye yazıyordu Louis Fischer, 1949’da, "onun ortaya çıkışına kadar duygusal
olarak sallantılı, entelektüel kuşkuları olan, hatta davaya karşı olan insanlar bile iş ona saldırmaya gelince bunu reddettiler. Ben ise, uzun yıllar ‘Kronstadt’sız yaşamıştım."
(Arka Kapak)